tips voor snel kiezen en handelen
tips voor snel kiezen en handelen
Beslissingen nemen. Je doet het de hele dag. Maar wat als je onder flinke tijdsdruk staat? Als de hulpvraag acuut is? En er veel vanaf hangt? SEH-arts Heleen Lameijer deelt haar tips en ervaring.
Beslissingen nemen. Je doet het de hele dag. Maar wat als je onder flinke tijdsdruk staat? Als de hulpvraag acuut is? En er veel vanaf hangt? SEH-arts Heleen Lameijer deelt haar tips en ervaring.
1
Weet wat je niet weet
‘Je kunt nooit alles weten. Maar je kunt wel weten wat je níet weet. Die onzekerheid erkennen als je snel moet beslissen, is heel krachtig. Er is lef voor nodig om te zeggen: “Ik weet het niet, ik heb hulp nodig.” Juist als je dit uitspreekt, krijg je hulp van collega’s die net meer weten of andere kennis hebben. Patiënten en collega’s moeten op je kunnen rekenen, maar je hoeft het niet alleen te doen.’
1
Weet wat je niet weet
‘Je kunt nooit alles weten. Maar je kunt wel weten wat je níet weet. Die onzekerheid erkennen als je snel moet beslissen, is heel krachtig. Er is lef voor nodig om te zeggen: “Ik weet het niet, ik heb hulp nodig.” Juist als je dit uitspreekt, krijg je hulp van collega’s die net meer weten of andere kennis hebben. Patiënten en collega’s moeten op je kunnen rekenen, maar je hoeft het niet alleen te doen.’
3
Gebruik een spiekbriefje
‘Bij stress kan het lastiger zijn om alles uit je hoofd te doen. Bij acute hulp, zoals intuberen, werkt het goed om de checklist letterlijk bij de hand te hebben. Bijvoorbeeld door altijd een keycard om je nek te dragen met een “spiekbriefje”. Hierop staan de belangrijkste situaties stap voor stap uitgeschreven. Is er een acuut geval? Dan kunnen collega’s aan elkaar voorlezen wat de stappen zijn. Het klinkt misschien gek, maar het is een slim hulpmiddel. Je hebt als het ware een extern geheugen bij je.’
2
Neem een micropauze
‘Dit klinkt misschien tegenstrijdig als je onder tijdsdruk staat. Maar jezelf kort resetten maakt je vaak sneller én beter. Haal diep adem. Maak je schouders los. Het werkt ook goed om letterlijk een stap terug te doen en met een helikopterview naar de situatie kijken. Je maakt door die afstand al snel meer denkruimte. Daarna kijk je opnieuw: welke acties hebben nu de meeste impact? Zo’n micropauze verzacht een stres sreactie, tunnelvisie en gejaagdheid.’
3
Gebruik een spiekbriefje
‘Bij stress kan het lastiger zijn om alles uit je hoofd te doen. Bij acute hulp, zoals intuberen, werkt het goed om de checklist letterlijk bij de hand te hebben. Bijvoorbeeld door altijd een keycard om je nek te dragen met een “spiekbriefje”. Hierop staan de belangrijkste situaties stap voor stap uitgeschreven. Is er een acuut geval? Dan kunnen collega’s aan elkaar voorlezen wat de stappen zijn. Het klinkt misschien gek, maar het is een slim hulpmiddel. Je hebt als het ware een extern geheugen bij je.’
2
Neem een micropauze
‘Dit klinkt misschien tegenstrijdig als je onder tijdsdruk staat. Maar jezelf kort resetten maakt je vaak sneller én beter. Haal diep adem. Maak je schouders los. Het werkt ook goed om letterlijk een stap terug te doen en met een helikopterview naar de situatie kijken. Je maakt door die afstand al snel meer denkruimte. Daarna kijk je opnieuw: welke acties hebben nu de meeste impact? Zo’n micropauze verzacht een stres sreactie, tunnelvisie en gejaagdheid.’
5
Benoem een ‘volgende beste stap’
‘Als je niet zeker bent van je zaak, maak de beslissing dan kleiner. Niet: wat is de diagnose? Maar: wat is nu de veiligste volgende stap? Onder tijdsdruk helpt het om je hardop – of in je hoofd – af te vragen: wat is het grootste risico als ik nu niets doe? Het relativeert enge beslissingen. Het helpt prioriteiten te stellen in je handelen. En het voorkomt dat je in een “alles tegelijk”-denken verzandt.’
4
Wees niet bang voor je onderbuikgevoel
‘Intuïtie voelt misschien ongrijpbaar. Maar in de wetenschap bestaat het! Het zijn eigenlijk snelle paden in je brein. Je hebt al veel gezien, veel geregistreerd, veel geoefend, veel meegemaakt. Je weet het antwoord al zonder erover na te denken. Dit is eigenlijk geen gevoel, maar ervaring. Daardoor kun je op sommige momenten heel snel beslissen, zonder dat je al precies hebt bedacht waarom. Dit geldt zeker als je al langer in het vak zit. Dat mag je laten meewegen en in je team bespreken, maar: het klopt niet altijd.’
5
Benoem een ‘volgende beste stap’
‘Als je niet zeker bent van je zaak, maak de beslissing dan kleiner. Niet: wat is de diagnose? Maar: wat is nu de veiligste volgende stap? Onder tijdsdruk helpt het om je hardop – of in je hoofd – af te vragen: wat is het grootste risico als ik nu niets doe? Het relativeert enge beslissingen. Het helpt prioriteiten te stellen in je handelen. En het voorkomt dat je in een “alles tegelijk”-denken verzandt.’
4
Wees niet bang voor je onderbuikgevoel
‘Intuïtie voelt misschien ongrijpbaar. Maar in de wetenschap bestaat het! Het zijn eigenlijk snelle paden in je brein. Je hebt al veel gezien, veel geregistreerd, veel geoefend, veel meegemaakt. Je weet het antwoord al zonder erover na te denken. Dit is eigenlijk geen gevoel, maar ervaring. Daardoor kun je op sommige momenten heel snel beslissen, zonder dat je al precies hebt bedacht waarom. Dit geldt zeker als je al langer in het vak zit. Dat mag je laten meewegen en in je team bespreken, maar: het klopt niet altijd.’
Over Heleen
Heleen Lameijer (38) is spoedeisendehulparts in het Universitair Medisch Centrum Groningen. Ze doet onderzoek en werkt veel met reanimatie. Ze deelt haar kennis via blogs, vlogs en boeken, zoals Hollen of stilstaan en Op de spoedeisende hulp. Je kunt haar ook volgen via @makesciencework en makesciencework.nl. ‘Ik ontmoet vaak mensen op misschien wel de slechtste dag van hun leven. En ik moet in mijn werk dagelijks snel keuzes maken. Wanneer vertrouw je op je gevoel of verstand met hoge tijdsdruk? Daar heb ik veel training voor gehad; ik ben geen twijfelkont meer. Toch ervaar ook ik soms stress. Een snelle hartslag. Een gejaagd gevoel. Ik krijg ook nog eens een rood hoofd. Maar ik weet inmiddels: die adrenaline zorgt ervoor dat ik klaar ben, alerter reageer, dat ik aan sta. Ik functioneer zelfs beter. Mijn tip: omarm het, zoals ik zelf ook doe, en laat het in je voordeel werken.’
‘Ook ik heb soms nog stress, maar ik ben geen twijfelkont meer’
Over Heleen
Heleen Lameijer (38) is spoedeisendehulparts in het Universitair Medisch Centrum Groningen. Ze doet onderzoek en werkt veel met reanimatie. Ze deelt haar kennis via blogs, vlogs en boeken, zoals Hollen of stilstaan en Op de spoedeisende hulp. Je kunt haar ook volgen via @makesciencework en makesciencework.nl. ‘Ik ontmoet vaak mensen op misschien wel de slechtste dag van hun leven. En ik moet in mijn werk dagelijks snel keuzes maken. Wanneer vertrouw je op je gevoel of verstand met hoge tijdsdruk? Daar heb ik veel training voor gehad; ik ben geen twijfelkont meer. Toch ervaar ook ik soms stress. Een snelle hartslag. Een gejaagd gevoel. Ik krijg ook nog eens een rood hoofd. Maar ik weet inmiddels: die adrenaline zorgt ervoor dat ik klaar ben, alerter reageer, dat ik aan sta. Ik functioneer zelfs beter. Mijn tip: omarm het, zoals ik zelf ook doe, en laat het in je voordeel werken.’
‘Ook ik heb soms nog stress, maar ik ben geen twijfelkont meer’
Over Heleen
Heleen Lameijer (38) is spoedeisendehulparts in het Universitair Medisch Centrum Groningen. Ze doet onderzoek en werkt veel met reanimatie. Ze deelt haar kennis via blogs, vlogs en boeken, zoals Hollen of stilstaan en Op de spoedeisende hulp. Je kunt haar ook volgen via @makesciencework en makesciencework.nl. ‘Ik ontmoet vaak mensen op misschien wel de slechtste dag van hun leven. En ik moet in mijn werk dagelijks snel keuzes maken. Wanneer vertrouw je op je gevoel of verstand met hoge tijdsdruk? Daar heb ik veel training voor gehad; ik ben geen twijfelkont meer. Toch ervaar ook ik soms stress. Een snelle hartslag. Een gejaagd gevoel. Ik krijg ook nog eens een rood hoofd. Maar ik weet inmiddels: die adrenaline zorgt ervoor dat ik klaar ben, alerter reageer, dat ik aan sta. Ik functioneer zelfs beter. Mijn tip: omarm het, zoals ik zelf ook doe, en laat het in je voordeel werken.’
‘Ook ik heb soms nog stress, maar ik ben geen twijfelkont meer’
Lees de vorige pagina: ◄ Janneke zorgde jarenlang voor anderen, tot haar eigen lichaam aan de bel trok
