tips om iemand te steunen zonder jezelf te vergeten
tips om iemand te steunen zonder jezelf te vergeten
In zorg en welzijn kom je verlies vaak tegen. Denk aan ziekte, een overlijden of een toekomst die ineens verandert. Hoe steun je een ander, zonder jezelf te vergeten? Verlieskundige Stéphanie Beijnes geeft tips.
In zorg en welzijn kom je verlies vaak tegen. Denk aan ziekte, een overlijden of een toekomst die ineens verandert. Hoe steun je een ander, zonder jezelf te vergeten? Verlieskundige Stéphanie Beijnes geeft tips.
1
Ga niet in de oplosmodus
‘Echte steun begint niet met oplossen, maar met er voor iemand zijn. Als iemand verdrietig is, stilvalt of slecht nieuws krijgt, hoef je niet meteen iets te regelen of advies te geven. Ga naast iemand zitten en luister. Of vraag: “Hoe is dit voor je?” Of: “Wat is nu het moeilijkste?” Je hoeft niet altijd met de juiste woorden te komen. Vaak vindt iemand het al fijn als je gewoon aanwezig bent.’
1
Ga niet in de oplosmodus
‘Echte steun begint niet met oplossen, maar met er voor iemand zijn. Als iemand verdrietig is, stilvalt of slecht nieuws krijgt, hoef je niet meteen iets te regelen of advies te geven. Ga naast iemand zitten en luister. Of vraag: “Hoe is dit voor je?” Of: “Wat is nu het moeilijkste?” Je hoeft niet altijd met de juiste woorden te komen. Vaak vindt iemand het al fijn als je gewoon aanwezig bent.’
3
Geef ruimte aan fijne momenten
‘Rouw en verlies zijn zwaar. Maar dat betekent niet dat er geen ruimte meer is voor fijne momenten. Een glimlach, een grapje of een mooi gesprek kan juist veel betekenen. Het is niet óf óf, maar én én. Geef daarom niet alleen aandacht aan wat moeilijk is, maar ook aan wat nog kracht, plezier of verbinding geeft. Vraag bijvoorbeeld naar een fijne herinnering, iets waar iemand trots op is of waar iemand nog naar uitkijkt.’
2
Leer verlies breed te zien
‘Bij verlies denken veel mensen meteen aan overlijden. Maar verlies is veel breder, zoals het verlies van je gezondheid, een relatie of hoe het leven was. Denk bijvoorbeeld aan iemand die door een hersenbloeding niet meer thuis kan wonen. Als je verlies zo breed leert zien, begrijp je beter wat er onder iemands gedrag of emoties zit. Zo kun je samen kijken: wat heb je te accepteren en waar heb je nog invloed op?’
3
Geef ruimte aan fijne momenten
‘Rouw en verlies zijn zwaar. Maar dat betekent niet dat er geen ruimte meer is voor fijne momenten. Een glimlach, een grapje of een mooi gesprek kan juist veel betekenen. Het is niet óf óf, maar én én. Geef daarom niet alleen aandacht aan wat moeilijk is, maar ook aan wat nog kracht, plezier of verbinding geeft. Vraag bijvoorbeeld naar een fijne herinnering, iets waar iemand trots op is of waar iemand nog naar uitkijkt.’
2
Leer verlies breed te zien
‘Bij verlies denken veel mensen meteen aan overlijden. Maar verlies is veel breder, zoals het verlies van je gezondheid, een relatie of hoe het leven was. Denk bijvoorbeeld aan iemand die door een hersenbloeding niet meer thuis kan wonen. Als je verlies zo breed leert zien, begrijp je beter wat er onder iemands gedrag of emoties zit. Zo kun je samen kijken: wat heb je te accepteren en waar heb je nog invloed op?’
5
Deel wat je meemaakt
‘In dit werk maak je veel mee. Daarom is het belangrijk dat je je verhaal kwijt kunt. Praat met collega’s. Vraag bijvoorbeeld na een heftige gebeurtenis aan een collega: “Heb je even vijf minuten om te praten?” Ook thuis kan het helpen om iets te delen. Soms is het al genoeg om te zeggen: “Ik had vandaag een zwaar gesprek en dat blijft nog even hangen.” Door erover te praten, blijft het niet allemaal bij jou liggen.’
4
Check in bij jezelf
‘Iedereen reageert anders op stress en verlies. De een gaat harder werken en alles regelen. De ander trekt zich terug. Weer een ander gaat op de automatische piloot verder. Kijk eens eerlijk naar jezelf: wat doe jij? Merk je dat je alleen maar doorgaat? Neem dan bewust gas terug en neem een korte pauze. Trek je je juist terug? Vraag jezelf dan af: wat raakt mij hier eigenlijk? Door je eigen reactie te herkennen, kun je bewuster kiezen hoe je wilt reageren.’
5
Deel wat je meemaakt
‘In dit werk maak je veel mee. Daarom is het belangrijk dat je je verhaal kwijt kunt. Praat met collega’s. Vraag bijvoorbeeld na een heftige gebeurtenis aan een collega: “Heb je even vijf minuten om te praten?” Ook thuis kan het helpen om iets te delen. Soms is het al genoeg om te zeggen: “Ik had vandaag een zwaar gesprek en dat blijft nog even hangen.” Door erover te praten, blijft het niet allemaal bij jou liggen.’
4
Check in bij jezelf
‘Iedereen reageert anders op stress en verlies. De een gaat harder werken en alles regelen. Deander trekt zich terug. Weer een ander gaat op de automatische piloot verder. Kijk eens eerlijknaar jezelf: wat doe jij? Merk je dat je alleen maar doorgaat? Neem dan bewust gas terug en neem een korte pauze. Trek je je juist terug? Vraag jezelf dan af: wat raakt mij hier eigenlijk? Door je eigen reactie te herkennen, kun je bewuster kiezen hoe je wilt reageren.’
Over Stéphanie
Stéphanie Beijnes (56) is rouwbegeleider en opleider bij de Academie van Leven. Daar verzorgt ze de post-hbo-opleiding Verlieskunde voor zorgprofessionals en hulpverleners. ‘Ik was zelf 16 jaar toen mijn moeder overleed. In die tijd voelde ik me vaak alleen met mijn verdriet. Achteraf had het me geholpen als iemand had uitgelegd wat verlies met een mens doet. Jaren later ontdekte ik hoeveel invloed dat verlies nog had op mijn leven. Dat bracht me uiteindelijk naar dit werk. Nu help ik hulpverleners beter begrijpen wat verlies betekent. Niet alleen na een overlijden, maar ook bij ziekte, relatieverlies of het verlies van zelfstandigheid. Wat ik hen vooral wil meegeven? Als je weet wat jou raakt en hoe jij reageert, kun je rustiger aanwezig zijn bij het verdriet van een ander. Een verpleegkundige die de opleiding volgde, vertelde bijvoorbeeld dat patiënten in de nachtdienst ineens meer per- soonlijke verhalen met haar deelden. Niet omdat zij meer ging praten, maar omdat ze beter had geleerd aanwezig te zijn en echt te luisteren. Juist dat maakt vaak het verschil.’
‘Juist aanwezig zijn en echt luisteren maakt het verschil’
Over Stéphanie
Stéphanie Beijnes (56) is rouwbegeleider en opleider bij de Academie van Leven. Daar verzorgt ze de post-hbo-opleiding Verlieskunde voor zorgprofessionals en hulpverleners. ‘Ik was zelf 16 jaar toen mijn moeder overleed. In die tijd voelde ik me vaak alleen met mijn verdriet. Achteraf had het me geholpen als iemand had uitgelegd wat verlies met een mens doet. Jaren later ontdekte ik hoeveel invloed dat verlies nog had op mijn leven. Dat bracht me uiteindelijk naar dit werk. Nu help ik hulpverleners beter begrijpen wat verlies betekent. Niet alleen na een overlijden, maar ook bij ziekte, relatieverlies of het verlies van zelfstandigheid. Wat ik hen vooral wil meegeven? Als je weet wat jou raakt en hoe jij reageert, kun je rustiger aanwezig zijn bij het verdriet van een ander. Een verpleegkundige die de opleiding volgde, vertelde bijvoorbeeld dat patiënten in de nachtdienst ineens meer per- soonlijke verhalen met haar deelden. Niet omdat zij meer ging praten, maar omdat ze beter had geleerd aanwezig te zijn en echt te luisteren. Juist dat maakt vaak het verschil.’
‘Juist aanwezig zijn en echt luisteren maakt het verschil’
Over Stéphanie
Stéphanie Beijnes (56) is rouwbegeleider en opleider bij de Academie van Leven. Daar verzorgt ze de post-hbo-opleiding Verlieskunde voor zorgprofessionals en hulpverleners. ‘Ik was zelf 16 jaar toen mijn moeder overleed. In die tijd voelde ik me vaak alleen met mijn verdriet. Achteraf had het me geholpen als iemand had uitgelegd wat verlies met een mens doet. Jaren later ontdekte ik hoeveel invloed dat verlies nog had op mijn leven. Dat bracht me uiteindelijk naar dit werk. Nu help ik hulpverleners beter begrijpen wat verlies betekent. Niet alleen na een overlijden, maar ook bij ziekte, relatieverlies of het verlies van zelfstandigheid. Wat ik hen vooral wil meegeven? Als je weet wat jou raakt en hoe jij reageert, kun je rustiger aanwezig zijn bij het verdriet van een ander. Een verpleegkundige die de opleiding volgde, vertelde bijvoorbeeld dat patiënten in de nachtdienst ineens meer per- soonlijke verhalen met haar deelden. Niet omdat zij meer ging praten, maar omdat ze beter had geleerd aanwezig te zijn en echt te luisteren. Juist dat maakt vaak het verschil.’
‘Juist aanwezig zijn en echt luisteren maakt het verschil’
Lees de vorige pagina: ◄ Berthe werkt in de palliatieve zorg met aanraking en geur
